Kısa cevap: Tasarruf hesabı faizi, bankaya bıraktığınız paranın belirli bir süre boyunca size kazandırdığı getiridir. En yüksek oranlar genellikle 32 günlük vadeli hesaplarda, yeni müşterilere veya "bankaya yeni gelen para"ya sunulur. Karar verirken tek başına reklamdaki orana değil; vade uzunluğuna, alt–üst tutar sınırlarına, stopaj sonrası net getiriye ve vade bozulduğunda ne olacağına bakmanız gerekir. Aynı paranın iki farklı bankadaki bir aylık getirisi arasındaki fark, çoğu zaman düşünüldüğünden büyüktür.
Uygulamada üç ana yapı vardır. Vadesiz hesap günlük harcamalar için kullanılır ve genellikle faiz üretmez; parayı istediğiniz an çekebilirsiniz. Vadeli mevduat hesabı, paranızı belirli bir gün sayısı boyunca (32, 46, 92, 181, 365 gün gibi) bankada tutmayı taahhüt ettiğiniz hesaptır ve en yüksek oranlar burada görülür. Günlük/esnek faizli birikim hesapları ise vadesiz esnekliğiyle vadeli getirisi arasında bir denge kurar: para her gün faiz işletir, çekmek istediğinizde vade bozulmaz, ancak oran genellikle klasik vadeliden bir miktar düşüktür.
Hangisinin uygun olduğu paranın işlevine bağlıdır. Beklenmedik giderler için ayırdığınız tutar, acil durum fonu mantığı gereği hızlı erişilebilir olmalıdır; bu yüzden esnek hesap ya da kısa vade mantıklıdır. Birkaç yıl sonra kullanacağınız bir birikim içinse daha uzun vade ya da farklı araçlar gündeme gelir.
Bankaların ilan ettiği oran neredeyse her zaman yıllık brüt orandır. Bir aylık getiriyi bulmak için basit bir orantı kullanılır:
Brüt faiz = Anapara × Yıllık oran × (Vade günü ÷ 365)
Örneğin 100.000 TL'yi 32 gün vadeyle, yıllık brüt %45 oranla yatırdığınızı varsayalım: 100.000 × 0,45 × (32÷365) ≈ 3.945 TL brüt faiz. Bu tutardan mevduat faizine uygulanan stopaj kesilir. Stopaj oranı vade uzunluğuna ve hesabın para birimine göre değişir; ayrıca zaman zaman düzenlemeyle güncellenir. Bu nedenle sözleşme öncesinde bankanın hesaplama ekranındaki net faiz tutarını görmek, oranları kıyaslamanın en güvenilir yoludur.
Genel eğilim şudur: vade uzadıkça stopaj oranı düşer, yani uzun vadede aynı brüt orandan daha fazla net getiri kalabilir. Kısa vadenin avantajı ise oranların yükseldiği dönemlerde paranızın hızlıca yeni orana geçebilmesidir.
| Kriter | Kısa vadeli mevduat (32–46 gün) | Uzun vadeli mevduat (6–12 ay) | Esnek/günlük faizli hesap |
|---|---|---|---|
| Getiri düzeyi | Kampanyalarla en yüksek olabilir | Oran sabitlenir, stopaj avantajı | Genellikle bir miktar daha düşük |
| Paraya erişim | Vade sonunu beklemek gerekir | Uzun süre bağlı | Her an, faiz kaybı olmadan |
| Faiz değişimine tepki | Hızlı uyum sağlar | Oran düşerse avantaj, yükselirse dezavantaj | Banka oranı değiştirebilir |
| Uygun kullanım | Yakın vadeli hedefler | Kullanım tarihi belli birikimler | Acil durum fonu, tampon nakit |