Kısa cevap: Matematiksel olarak en az faiz ödemek istiyorsanız çığ (avalanche) yöntemi, motivasyonunuzu ayakta tutmakta zorlanıyorsanız kartopu (snowball) yöntemi daha uygundur. Çığ yönteminde en yüksek faizli borç önce kapatılır; kartopu yönteminde ise bakiyesi en küçük borç. İki yöntem de aynı mantığa dayanır: tüm borçlara asgari ödemeyi yapıp, elinizde kalan fazlayı tek bir hedefe yığmak. Farkı yaratan şey, o hedefi hangi ölçüte göre seçtiğinizdir.
Borçlarınızı listelemeden hiçbir strateji işe yaramaz. Önce her borcun üç bilgisini yazın: kalan anapara, yıllık faiz oranı ve asgari aylık ödeme. Kredi kartı ekstresi, tüketici kredisi taksiti, taşıt kredisi, KMH (kredili mevduat hesabı) ve varsa yakın çevreye olan borçlar bu listeye girer.
Ardından aylık bütçenizden borç ödemesine ayırabileceğiniz toplam tutarı belirleyin. Bu tutar, tüm asgari ödemelerin toplamından fazla olmalıdır. Aradaki fark, stratejinin yakıtıdır; ona "hücum payı" diyelim. Hücum payı ne kadar büyükse, hangi yöntemi seçtiğiniz o kadar az önem taşır. Nakit akışını görünür kılmak için bütçe oluşturma ve yönetim tekniklerine göz atmak, bu payı bulmanın en pratik yoludur.
Borçları faiz oranına göre büyükten küçüğe sıralarsınız. Hepsine asgari ödemeyi yaparsınız, hücum payının tamamını en yüksek faizli borca yıkarsınız. O borç bittiğinde, ona ayırdığınız tutar sıradaki en yüksek faizli borca eklenir.
Avantajı nettir: toplam faiz yükü en aza iner ve borçsuz kalma süresi genellikle kısalır. Özellikle kredi kartı gecikme faizi ile düşük faizli bir tüketici kredisi aynı anda varsa, aradaki fark birkaç ay içinde bile hissedilir. Dezavantajı, en yüksek faizli borç aynı zamanda en büyük bakiyeye sahipse aylarca hiçbir kalemin listeden silinmemesi ve bunun yorucu hissettirmesidir.
Borçları faize bakmaksızın bakiyeye göre küçükten büyüğe sıralarsınız. Hücum payı en küçük borca gider. O kapandığında, serbest kalan taksit tutarı bir sonrakine eklenir ve top büyüyerek yuvarlanır.
Avantajı, ilk birkaç ay içinde somut bir "bitti" hissi yaşamanızdır. Listeden bir satır silmek, ödeme disiplinini sürdürmeyi kolaylaştırır. Dezavantajı, yüksek faizli borç sırada beklerken faiz işlemeye devam ettiği için toplamda biraz daha fazla ödeme yapmanızdır.
| Ölçüt | Çığ (Avalanche) | Kartopu (Snowball) |
|---|---|---|
| Sıralama ölçütü | En yüksek faiz | En küçük bakiye |
| Toplam faiz maliyeti | Daha düşük | Daha yüksek |
| İlk başarı hissi | Geç gelebilir | Erken gelir |
| Kimin için uygun | Sayılarla motive olan | Vazgeçmekten korkan |
| Kalem sayısı çoksa | Karmaşık hissettirir | Liste hızla kısalır |
Diyelim üç borcunuz var: 4.000 TL bakiyeli kredi kartı (yüksek faizli), 12.000 TL tüketici kredisi (orta faizli) ve 2.500 TL alışveriş taksiti (faizsiz). Aylık asgari ödemelerin toplamı 2.000 TL, ayırabildiğiniz tutar 2.800 TL. Hücum payınız 800 TL.
Faizsiz veya çok düşük faizli bir kalem varsa, ona acele etmenin finansal karşılığı yoktur. Bu nedenle pek çok kişi melez bir yol izler: önce çok küçük bir borcu kapatıp momentum kazanır, sonra çığ sırasına geçer.
Strateji seçmek kadar önemli olan bir başka konu, borç payı taksitlerini azaltmak için ödeme koşullarını yeniden pazarlık masasına getirmektir. Uygulanabilir seçenekler şunlardır:
Kağıt üzerinde